کشت هیدروپونیک

کشت هیدروپونیک یکی از انواع سیستم‌های کشت گلخانه‌ای است که در سال‌های اخیر محبوبیت بسیار زیادی پیدا کرده و با فراگیر شدن آن، هزاران نفر در این حوزه از کشاورزی مشغول به کار شدند. تولید محصولات کشاورزی به روش هیدروپونیک به هیچ وجه با تغییرات فصل و آب و هوا تغییر نمی‌کند و همین موضوع، یکی از مزیت‌های این روش از کشت است.

کشت هیدروپونیک، یک روش‌ جدید و مدرن کشت بدون خاک است که با استفاده از آن بدون محدودیت می‌توان در هر جایی اقدام به کشت محصولات مختلف نمود. در گلخانه‌های هیدروپونیک، از همین سیستم برای پرورش گیاهان استفاده می‌شود و مواد معدنی مورد نیاز گیاه به طور مصنوعی و بصورت محلول در اختیار آن قرار می‌گیرد. در ادامه این مقاله از معتبرترین مرکز فروش پشم سنگ در تهران همراه ما باشید تا شما را با مفهوم و انواع روش‌های کشت هیدروپونیک آشنا کنیم.

آشنایی با مفهوم کشت هیدروپونیک

کشت هیدروپونیک (Hydroponic Farming)، یک روش نوین در کشاورزی است که در آن گیاهان بدون استفاده از خاک رشد می‌کنند. در این سیستم، ریشه‌های گیاهان در یک محلول غذایی مایع که حاوی تمام مواد مغذی مورد نیاز گیاه است، غوطه‌ور می‌شوند و به جای خاک از موادی مانند پرلیت، کوکوپیت، ماسه و یا حتی از هوا برای بستر کاشت گیاه استفاده می‌شود.

روش هیدروپونیک به کشاورزان این امکان را می‌دهد تا گیاهان را در محیط‌های کنترل‌ شده و در شرایط بهینه‌تری پرورش دهند؛ مانند محیط‌های شهری و یا در فضاهای بسته و یا در مناطقی که خاک مناسبی برای کشاورزی وجود ندارد. مزایای کشت هیدروپونیک شامل بهره‌وری بالا، کاهش مصرف آب، کاهش استفاده از سموم و کودهای شیمیایی و امکان تولید محصولات در تمام طول سال است.

تاریخچه کشت هیدروپونیک

داستان کشت هیدروپونیک از سال ۶۰۰ قبل از میلاد، از باغ‌های معلق بابل شروع شد و آزتک‌ها در مکزیک آن را ادامه دادند ولی کشت هیدروپونیک به روش مدرن، توسط دکتر ویلیام فردریک گریکه به عنوان پدر کشت هیدروپونیک در سال ۱۹۳۰ به دنیا معرفی شد.

این کشت در دهه ۱۹۵۰ به پیشرفت‌های قابل توجهی دست پیدا کرد و دانشمندان ترکیبات مختلف مغذی و روش‌های بهبود یافته‌ای را برای تامین غذا و اکسیژن ریشه‌های گیاهان مورد بررسی قرار دادند. در سال‌های اخیر نیز نوآوری‌هایی همچون استفاده از هوش مصنوعی و سیستم‌های کنترل محیطی به وجود آمده که باعث بهبود بهره‌وری، کیفیت و قیمت پشم سنگ و محصولات هیدروپونیک شده است.

انواع کشت هیدروپونیک

انواع کشت هیدروپونیک به شما این امکان را می‌دهد تا با توجه به شرایط و طرحی که برای تولید گیاهان دارید، هریک از روش‌های آن را اجرا کنید. در ادامه، انواع سیستم‌های کشت هیدروپونیک را بررسی خواهیم کرد که عبارتند از:

سیستم کشت فیتیله‌ای

سیستم کشت فیتیله‌ای ساده‌ترین نوع کشت هیدروپونیک است. این روش به ماشین‌آلات و تجهیزات پیچیده‌ای مانند موتورها، پمپ‌ها و یا مهندسی پیچیده‌ نیاز ندارد. فرآیند اساسی در سیستم کشت فیتیله‌ای بر اساس کارکرد مویرگی است که پدیده‌ای طبیعی مربوط به حرکت آب در لوله‌های بسته می‌باشد. گیاهان با استفاده از این مکانیسم، مواد غذایی و آب مورد نیاز خود را از خاک گرفته و از طریق ریشه و ساقه جذب می‌کنند.

سیستم کشت آب

سیستم کشت ‌آب نیز یکی دیگر از انواع کشت هیدروپونیک است که ساخت آن بسیار ساده و با هر نوع گیاهی سازگار است. در این روش از کشت، ریشه‌های گیاه مستقیما درون محلول غذایی قرار می‌گیرند و اکسیژنی که گیاه برای زنده‌ ماندن به آن نیاز دارد، توسط یک دیفیوزر به داخل آب فرستاده می‌شود. خوب است بدانید که در سیستم کشت آب، گیاه به دلیل دسترسی مستقیم به مواد مغذی و اکسیژن، بسیار سریع‌تر رشد خواهد کرد.

سیستم کشت جزر و مد

سیستم کشت جزر و مد، با پر کردن موقت سینی رشد با محلول غذایی و سپس تخلیه مجدد محلول به مخزن عمل می‌کند. این ساختار معمولا به‌ وسیله یک پمپ که به تایمر خودکار متصل است، انجام می‌شود. تایمر با توجه به دما، رطوبت و نوع بستر رشد مورد استفاده، چندین بار در روز فعال می‌شود. وقتی تایمر فعال می‌شود، پمپ شروع به کار کرده و محلول غذایی به سینی رشد پمپاژ می‌شود. پس از اینکه تایمر پمپ را خاموش می‌کند، محلول غذایی دوباره به مخزن باز می‌گردد.

سیستم کشت جریان مواد مغذی

بستر کشت هیدروپونیک

در گذشته برای بستر کشت هیدروپونیک از شن و سنگ‌ریزه‌های رودخانه‌ای استفاده می‌شد، اما امروزه بسترهای کشت بدون خاک بهتری برای این منظور وجود دارد که یک بستر مناسب کشت هیدروپونیک باید دارای ویژگی‌های زیر باشد:

• نسبت هوا به آب آن یکنواخت باشد.
• در طول زمان در مقابل تغییرات PH مقاوم باشد.
• ارزان و در دسترس باشد.
• از نظر وزنی سبک باشد و به‌راحتی بتوان در محیط‌های بسته با آن کار کرد.
• ساختار آن به‌‌راحتی تجزیه نشود.
• ریشه گیاه را در برابر تغییرات و نوسانات شدید دما و رطوبت حفظ کند.

قابل ذکر است که امروزه از بسترهای کشت مختلفی مانند الیاف نارگیل با نام‌های تجاری اولترا پیت، کوکوپیت و کوکو تک، پرلیت، لیکا، قالب‌های کمپوستی و پشم سنگ استفاده می‌شود تا فضای مناسبی را برای کشت گیاه فراهم ‌کنند.

نقش پشم سنگ در کشت هیدروپونیک

در طول ۲۰ سال گذشته، کشت در بستر رشد پشم سنگ هیدروپونیک به یکی از تکنیک‌های عمده برای پرورش محصولات بالارونده، به خصوص گوجه‌فرنگی و خیار تبدیل شده است. استفاده از پشم سنگ یکی از بهترین روش‌های تولید محصولات هیدروپونیک در دنیاست که ریشه گیاهان در بستری از پشم سنگ پرورش داده می‌شوند زیرا پشم سنگ قابلیت نگهداری رطوبت را دارد و مانع از خشکی گیاه می‌شود.

فواید روش کشت هیدروپونیک

از فواید کشت هیدروپونیک می‌توان به موارد مهم زیر اشاره کرد که عبارتند از:

• مصرف بهینه آب و مواد مغذی
• بازدهی بالا در محیط‌های کوچک به دلیل کشت عمودی محصولات
• سازگاری با فضاهای مختلف و نیازهای گیاهی متفاوت
• کاهش خطر ابتلا گیاه به بیماری‌های قارچی به دلیل وجود جریان ثابت آب

سخن آخر در مورد کشت هیدروپونیک

در جهان امروز، بحران کم‌آبی به بزرگ‌ترین تهدید برای حیات آینده انسان‌‌ها و موجودات تبدیل شده است. طبق تحقیقات، بحران آبی زمین تامین غذای ساکنین آن را با مشکلات فراوانی مواجه خواهد کرد و ضرورت تامین غذای بشر با مصرف کم‌ترین میزان آب، بسیار حیاتی خواهد بود. خوشبختانه با ظهور روش‌های جدید کشاورزی همچون کشت هیدروپونیک، تا حدودی نگرانی تامین آب مورد نیاز برای کشت محصولات غذایی کم شده است. این سیستم کشت گیاه در سراسر جهان درحال گسترش است و کمک می‌کند تا محصولات با کیفیت بالا و مصرف آب بسیار کم، تولید شوند.

سوالات متداول در خصوص کشت هیدروپونیک